Đánh giá cao sự chuẩn bị của cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc thể chế hóa các chủ trương cải cách tư pháp của Đảng, đại biểu Nguyễn Phi Hùng cho rằng, việc sửa đổi Luật Luật sư lần này cần chú trọng bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, đồng thời tăng cường trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp và cơ chế giám sát đối với đội ngũ luật sư.
Đại biểu Nguyễn Phi Hùng, Đoàn thành phố Đà Nẵng phát biểu (Ảnh Quốc hội)
Đối với quy định tại điểm a khoản 2 Điều 9 dự thảo Luật về quyền của luật sư tập sự được cùng luật sư hướng dẫn tham gia một số hoạt động tố tụng, đại biểu cho rằng đây là hướng tiếp cận tích cực, tạo điều kiện để người tập sự được tiếp cận thực tiễn, rèn luyện kỹ năng hành nghề và nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư trong tương lai.
Tuy nhiên, quy định này cần được nghiên cứu kỹ hơn để bảo đảm tính thống nhất với các quy định của pháp luật tố tụng hiện hành. Theo đại biểu, Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật Tố tụng dân sự và Luật Tố tụng hành chính hiện chưa ghi nhận địa vị pháp lý hoặc tư cách tham gia tố tụng của luật sư tập sự. Vì vậy, nếu Luật Luật sư quy định quyền tham gia một số hoạt động tố tụng nhưng các luật chuyên ngành chưa có quy định tương ứng thì có thể phát sinh vướng mắc trong thực tiễn áp dụng, nhất là trong việc đăng ký người tham gia tố tụng, tiếp cận hồ sơ, gặp gỡ người bị tạm giữ, người bị tạm giam và thực hiện các thủ tục tại cơ quan tiến hành tố tụng.
Bên cạnh đó, đại biểu cũng lưu ý cần bảo đảm tính thống nhất giữa các lĩnh vực tố tụng, tránh tình trạng quy định về phạm vi hỗ trợ của luật sư tập sự chưa đồng bộ, dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau trong thực tiễn.
Từ đó, đại biểu Nguyễn Phi Hùng đề nghị chỉnh lý khoản 2 Điều 9 theo hướng xác định rõ phạm vi công việc hỗ trợ chuyên môn mà luật sư tập sự được thực hiện; bảo đảm mọi hoạt động đều đặt dưới sự giám sát trực tiếp và trách nhiệm của luật sư hướng dẫn. Đồng thời, nghiên cứu giao Chính phủ phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định có liên quan trong pháp luật tố tụng, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc thực hiện quyền hỗ trợ tố tụng của luật sư tập sự.
Đại biểu Quốc hội Đoàn thành phố Đà Nẵng tham dự phiên thảo luận (Ảnh Quốc hội)
Đối với nội dung thứ hai, đại biểu Nguyễn Phi Hùng tập trung phân tích cơ chế giám sát của Nhân dân và vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với hoạt động nghề nghiệp của luật sư.
Theo đại biểu, dự thảo Luật đã bổ sung một số quy định về chức năng xã hội của luật sư, các hành vi bị nghiêm cấm cũng như vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Tuy nhiên, các quy định này vẫn cần được cụ thể hóa hơn nữa, nhất là về trách nhiệm tiếp nhận, xử lý thông tin phản ánh và giải trình của tổ chức hành nghề luật sư trước Nhân dân.
Như vậy, các quy định về giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý kỷ luật hiện chủ yếu tập trung vào quy trình giải quyết trong nội bộ tổ chức luật sư, trong khi chưa thiết lập rõ cơ chế tiếp nhận, xem xét và công khai kết quả xử lý các ý kiến phản ánh trực tiếp từ Nhân dân về thái độ, ứng xử, đạo đức nghề nghiệp hoặc những biểu hiện sách nhiễu của luật sư trong quá trình hành nghề.
Đây là vấn đề cần quan tâm bởi hoạt động của luật sư không chỉ liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng mà còn gắn với việc bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và niềm tin của xã hội đối với hoạt động tư pháp.
Quang cảnh điều hành phiên thảo luận (Ảnh Quốc hội)
Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với hoạt động của các Đoàn Luật sư cần được quy định cụ thể hơn, gắn với trách nhiệm báo cáo, giải trình và phản hồi kết quả giải quyết những ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân.
Để khắc phục những hạn chế nêu trên, đại biểu Nguyễn Phi Hùng đề nghị bổ sung một khoản vào Điều 31 dự thảo Luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Đoàn Luật sư. Theo đó, Ban chủ nhiệm Đoàn Luật sư cần có trách nhiệm thiết lập các kênh tiếp nhận thông tin phản ánh công khai, thuận tiện cho người dân, bao gồm hình thức trực tiếp và trực tuyến; định kỳ xem xét, xử lý và công khai kết quả giải quyết trên trang thông tin điện tử của Đoàn Luật sư.
Đồng thời, hằng năm, Ban chủ nhiệm Đoàn Luật sư cần thực hiện trách nhiệm báo cáo, giải trình với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp về tình hình tiếp nhận, xem xét và giải quyết các ý kiến phản ánh của Nhân dân đối với hoạt động nghề nghiệp của luật sư trên địa bàn.
Theo đại biểu, việc thiết lập cơ chế này không chỉ góp phần nâng cao trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư mà còn tạo điều kiện để Nhân dân thực hiện quyền giám sát, qua đó kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện vi phạm đạo đức nghề nghiệp, nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý.