Quang cảnh thảo luận Tổ sáng ngày 23/10 (Ảnh: Hồng Châu)
Đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản nhằm đáp ứng yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, ứng phó tình trạng khẩn cấp và phòng, chống thiên tai; đồng thời hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân có tài sản. Tuy nhiên, theo đại biểu, trưng mua, trưng dụng tài sản là biện pháp đặc biệt, tác động trực tiếp đến quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản được Hiến pháp bảo hộ. Vì vậy, các quy định của Luật cần chặt chẽ về điều kiện áp dụng, giới hạn can thiệp, thẩm quyền quyết định, trách nhiệm bồi thường và cơ chế giám sát.
Góp ý về khoản 4 Điều 5 dự thảo Luật, quy định việc xem xét miễn, giảm trách nhiệm đối với người ra quyết định và người trực tiếp tổ chức thực hiện trưng mua, trưng dụng, đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm cho rằng cần bảo vệ người thực thi nhiệm vụ đúng pháp luật, nhất là trong những tình huống cấp bách. Tuy nhiên, việc miễn, giảm trách nhiệm phải có căn cứ rõ ràng, không làm suy giảm trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm soát quyền lực. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo xác định cụ thể điều kiện, căn cứ, thẩm quyền và trình tự xem xét miễn, giảm trách nhiệm. Đồng thời, cần bảo đảm việc xem xét trách nhiệm của người thực thi không ảnh hưởng đến quyền được thanh toán tiền trưng mua, hoàn trả tài sản và bồi thường thiệt hại của người dân theo quy định.
Đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng thảo luận tại Tổ sáng ngày 23/10 (Ảnh: Hồng Châu)
Đối với Điều 30 về huy động người đang vận hành, điều khiển tài sản trưng dụng trong trường hợp tổ chức được giao quản lý, sử dụng tài sản không có người đủ chuyên môn, đại biểu đề nghị bổ sung quy định cụ thể về quyền của người được huy động, điều kiện làm việc, yêu cầu bảo đảm an toàn, phạm vi nhiệm vụ và chế độ khi xảy ra tai nạn hoặc thiệt hại trong quá trình thực hiện. Theo đại biểu, người được huy động cần được thông báo đầy đủ về lý do, căn cứ pháp lý, thời hạn và nhiệm vụ; được bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo theo quy định. Cơ quan sử dụng người được huy động phải chịu trách nhiệm về điều kiện an toàn, yêu cầu chuyên môn và bảo mật. Đại biểu cũng đề nghị có quy định bảo vệ quan hệ lao động, bảo đảm người lao động không bị chấm dứt hợp đồng hoặc chịu bất lợi do thực hiện quyết định huy động, nhưng không hạn chế quyền chấm dứt hợp đồng trên những căn cứ hợp pháp khác không liên quan đến việc huy động. Đặc biệt, cần nghiên cứu cơ chế, chính sách hỗ trợ gia đình trong trường hợp người được huy động bị thương hoặc tử vong, góp phần ổn định cuộc sống và tạo sự yên tâm khi thực hiện nhiệm vụ.
Đối với quy định tại Điều 17 và Điều 24 dự thảo Luật về thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản, đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm đề nghị rà soát tính khả thi của việc phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã. Theo dự thảo, Chủ tịch UBND cấp xã được quyết định trưng mua tài sản trong một số trường hợp phục vụ trực tiếp công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn trên địa bàn khi cấp trung ương, cấp tỉnh không tiếp cận hoặc chưa tiếp cận được. Tuy nhiên, dự thảo chưa quy định cụ thể điều kiện xác định các trường hợp này. Đại biểu cho rằng nếu thiếu tiêu chí rõ ràng, việc áp dụng có thể không thống nhất; chính quyền cấp xã có thể lúng túng hoặc chờ ý kiến cấp tỉnh, làm chậm quá trình triển khai các biện pháp ứng phó với tình huống thực tiễn. Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ khái niệm “không tiếp cận hoặc chưa tiếp cận được”, quy định cụ thể điều kiện và phạm vi thẩm quyền, bảo đảm phân cấp, phân quyền rõ ràng, dễ thực hiện, tạo điều kiện để chính quyền cơ sở chủ động xử lý tình huống cấp bách theo đúng quy định pháp luật.
Các đại biểu Quốc hội đơn vị thành phố Đà Nẵng tại Tổ (Ảnh: Hồng Châu)
Ngoài ra, đại biểu đề nghị rà soát Điều 17 và Điều 24 của dự thảo Luật, nghiên cứu bổ sung cơ chế huy động tài sản liên xã, liên tỉnh trong tình huống khẩn cấp; quy định rõ thẩm quyền quyết định, trách nhiệm phối hợp và vai trò điều phối của cấp có thẩm quyền, nhất là khi chính quyền sở tại không thể tiếp cận hiện trường hoặc không đủ khả năng xử lý. Đồng thời, cần phân biệt rõ việc điều động, hỗ trợ tài sản giữa các cơ quan nhà nước với biện pháp trưng mua, trưng dụng bắt buộc đối với tài sản của tổ chức, cá nhân. Việc huy động phải bảo đảm đúng điều kiện luật định, quyền lợi của chủ sở hữu, cơ chế thanh toán, bồi thường và trách nhiệm kiểm tra, giám sát sau khi thực hiện.
Đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu tiếp thu các ý kiến góp ý, tiếp tục hoàn thiện dự án Luật theo hướng vừa đáp ứng yêu cầu huy động tài sản kịp thời trong những trường hợp thật sự cần thiết, vừa bảo đảm chặt chẽ, minh bạch, khả thi và bảo vệ đầy đủ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.