Quang cảnh thảo luận Tổ chiều 21/10 (Ảnh: Hồng Châu)
Góp ý dự án Luật An toàn, vệ sinh lao động (sửa đổi), đại biểu Trần Mạnh Huy, đại biểu Quốc hội đơn vị thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy kiểm tra, xử lý sau khi tai nạn xảy ra sang chủ động nhận diện, cảnh báo và phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu. Theo đại biểu, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các thiết bị cảm biến để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, hạn chế nguy cơ xảy ra sự cố tại nơi làm việc. Đồng thời, việc áp dụng hệ thống quản lý an toàn, vệ sinh lao động theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 45001:2018 cần được triển khai thực chất, gắn với trách nhiệm của doanh nghiệp, thay vì chỉ dừng ở yêu cầu về hồ sơ, thủ tục.
Đại biểu Trần Mạnh Huy, đại biểu Quốc hội đơn vị thành phố Đà Nẵng thảo luận tại Tổ (Ảnh: Hồng Châu)
Đại biểu cũng đề nghị xây dựng hệ thống dữ liệu quản lý xuyên suốt vòng đời thiết bị, góp phần kiểm soát nguy cơ mất an toàn trong quá trình vận hành. Đối với doanh nghiệp nhỏ, cần khuyến khích các giải pháp bảo đảm an toàn có chi phí phù hợp, dễ áp dụng; đồng thời quan tâm hơn đến nhóm lao động tự do, vốn còn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận các cơ chế bảo vệ an toàn lao động.
Cùng tham gia thảo luận về dự án Luật, đại biểu Phan Thị Thúy Linh, đại biểu Quốc hội đơn vị thành phố Đà Nẵng cho rằng việc giao Chính phủ quy định chi tiết trình tự, thủ tục điều tra tai nạn lao động phù hợp với yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, Luật cần giữ quy định về thời hạn tối đa điều tra đối với tai nạn chết người, tai nạn làm bị thương nặng và nguyên tắc chỉ gia hạn một lần, tránh kéo dài quá trình giải quyết quyền lợi của người bị nạn. Đại biểu nhấn mạnh cần bảo đảm người lao động và thân nhân được giải quyết kịp thời các chế độ, không phụ thuộc vào thời gian giải quyết vụ án hình sự, kể cả trong giai đoạn cơ quan có thẩm quyền đang xác minh. Đồng thời, bổ sung quyền để người lao động trực tiếp thông báo tai nạn lao động đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền và tổ chức công đoàn.
Đại biểu Phan Thị Thúy Linh, đại biểu Quốc hội đơn vị thành phố Đà Nẵng thảo luận tại Tổ (Ảnh: Hồng Châu)
Đại biểu đồng tình với chủ trương cắt giảm thủ tục, chuyển từ cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động huấn luyện sang cơ chế thông báo và hậu kiểm. Tuy nhiên, việc đơn giản hóa điều kiện kinh doanh phải đi đôi với bảo đảm chất lượng huấn luyện thực chất. Theo đó, đại biểu đề nghị quy định việc huấn luyện phải căn cứ vào đánh giá nguy cơ, rủi ro tại từng vị trí làm việc; người lao động phải đạt yêu cầu kiểm tra trước khi được bố trí làm việc. Đồng thời, bổ sung hành vi bị nghiêm cấm đối với hoạt động huấn luyện không bảo đảm chất lượng, công khai danh sách các tổ chức huấn luyện và kết quả hậu kiểm để doanh nghiệp, công đoàn và người lao động giám sát.
Tham gia góp ý dự án Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi), đại biểu Vương Quốc Thắng, đại biểu Quốc hội Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng đề nghị làm rõ lộ trình mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo đảm an toàn quỹ và nâng cao hiệu quả quản lý.
Đại biểu Vương Quốc Thắng, đại biểu Quốc hội đơn vị thành phố Đà Nẵng thảo luận tại Tổ (Ảnh: Hồng Châu)
Về bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với lao động trên nền tảng số, đại biểu đề nghị xác định rõ đối tượng, trách nhiệm đóng và lộ trình thực hiện; cân nhắc thời điểm áp dụng từ năm 2028 để có thời gian hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông. Đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung, đại biểu đề nghị giữ quy định hiện hành, đồng thời bổ sung cơ chế chuyển tiếp nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người đã tham gia trực tiếp. Về đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội, cần quy định chặt chẽ tiêu chí lựa chọn ngân hàng, hạn mức tiền gửi, cơ chế kiểm soát rủi ro; công khai kết quả đầu tư và tăng cường kiểm toán để bảo đảm an toàn, hiệu quả.
Đại biểu cũng nhấn mạnh, việc cắt giảm thủ tục hành chính cần đi đôi với bảo đảm tính ổn định của chính sách. Các điều kiện hưởng chế độ, thời điểm phát sinh quyền lợi và trách nhiệm bồi thường khi giải quyết hồ sơ chậm phải được quy định rõ trong Luật. Đối với hoạt động kiểm tra của cơ quan Bảo hiểm xã hội, đại biểu tán thành việc giữ thẩm quyền kiểm tra, đồng thời đề nghị tăng cường chia sẻ dữ liệu, phối hợp liên ngành, công khai kế hoạch và hạn chế kiểm tra trùng lặp, gây phiền hà cho doanh nghiệp.
Cùng tham gia dự thảo luật này, đại biểu Nguyễn Hải Long, đại biểu Quốc hội đơn vị thành phố Đà Nẵng phản ánh tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội vẫn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động và tính nghiêm minh của pháp luật. Theo số liệu đại biểu nêu, tính đến tháng 7/2026, tại Đà Nẵng có hơn 2.600 đơn vị nợ bảo hiểm xã hội, với tổng số tiền hơn 478 tỷ đồng. Một trong những nguyên nhân là chế tài xử phạt hành chính chưa đủ mạnh, trong khi mức phạt bị giới hạn bởi mức trần cố định, chưa tương xứng với số tiền vi phạm ở những trường hợp nợ lớn, kéo dài. Để khắc phục tình trạng này, đại biểu Nguyễn Hải Long đề xuất quy định mức phạt đối với hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội theo tỷ lệ trên số tiền vi phạm, thay vì áp dụng mức trần cố định. Cách tiếp cận này sẽ góp phần nâng cao tính răn đe, bảo đảm mức xử phạt tương xứng với tính chất và mức độ vi phạm.
Đại biểu Nguyễn Hải Long, đại biểu Quốc hội đơn vị thành phố Đà Nẵng thảo luận tại Tổ (Ảnh: Hồng Châu)
Đại biểu cũng kiến nghị bổ sung thẩm quyền cho cơ quan bảo hiểm xã hội trong áp dụng các biện pháp cưỡng chế đối với đơn vị nợ kéo dài, như trích tiền từ tài khoản hoặc đề nghị tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, trên cơ sở quy định chặt chẽ về điều kiện, trình tự và thẩm quyền thực hiện. Theo đại biểu, việc hoàn thiện chế tài cần đi đôi với nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện, bảo đảm các khoản đóng bảo hiểm xã hội được thực hiện đầy đủ, đúng hạn, qua đó bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động.
Một nội dung đáng chú ý được đại biểu Nguyễn Hải Long đề cập là mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội đối với người lao động trên các nền tảng số, trong bối cảnh kinh tế số và các mô hình việc làm mới ngày càng phát triển. Đại biểu nhấn mạnh: “Chính sách an sinh xã hội không chỉ giải quyết những rủi ro mà người lao động đang gặp phải hôm nay, mà còn phải ngăn ngừa những rủi ro mà xã hội sẽ phải đối mặt trong 20–30 năm tới. Chúng ta không thể phát triển kinh tế số bằng cách để lại phía sau một thế hệ người lao động không có bảo đảm an sinh khi về già”. Từ quan điểm đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu lộ trình thực hiện từ năm 2028, trước mắt ưu tiên mở rộng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp đối với nhóm lao động công nghệ, giao hàng trên nền tảng số, sau đó từng bước mở rộng sang các chế độ bảo hiểm khác. Việc hoàn thiện chính sách cần phù hợp với đặc điểm việc làm linh hoạt của nhóm lao động này, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các bên liên quan, tạo điều kiện để người lao động được tiếp cận các chính sách an sinh phù hợp.
Các ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy yêu cầu hoàn thiện pháp luật không chỉ dừng ở việc bổ sung quy định, mà cần hướng đến khả năng thực thi, tăng cường phòng ngừa rủi ro và bảo đảm quyền lợi thực chất cho người lao động. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các dự án luật, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong bối cảnh mới.