Quang cảnh buổi làm việc
Hội nghị có sự sự tham gia của nhiều đại diện lãnh đạo các cơ quan, ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội và khối cơ quan tư pháp, lực lượng vũ trang đóng trên địa bàn thành phố, gồm: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố, Ban Nội chính Thành ủy, Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng, Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2, Chi cục Hải quan Khu vực XII, Công an thành phố, Bộ Chỉ huy quân sự thành phố, Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân thành phố, Sở Tư pháp, Cục Thi hành án dân sự, Hội Luật gia thành phố cùng đại diện lãnh đạo một số Tòa án nhân dân và Viện Kiểm sát nhân dân Khu vực trên địa bàn.
Phát biểu khai mạc Hội nghị, đồng chí Nguyễn Duy Minh nhấn mạnh, việc sửa đổi, bổ sung lần này đối với ba đạo luật lớn không chỉ là hoạt động chuyên môn thuần túy, mà là một bước đi chiến lược nhằm thể chế hóa sâu sắc các chủ trương, đường lối của Đảng về cải cách tư pháp. Mục tiêu cốt lõi là hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về hình sự, tố tụng hình sự và tổ chức cơ quan điều tra, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, đây cũng là cơ sở pháp lý quan trọng để khắc phục triệt để các vướng mắc, bất cập, rào cản phát sinh từ thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm trong bối cảnh tình hình mới.
Nhằm phát huy trí tuệ tập thể và nâng cao chất lượng bài viết tham gia, Phó Trưởng đoàn chuyên trách đề nghị các đại biểu tập trung phân tích, thảo luận sâu vào các nhóm nội dung trọng tâm có tác động lớn đến xã hội và thực tiễn thi hành.
Thảo luận tại hội nghị, các đại biểu đã dành phần lớn thời gian rà soát kỹ lưỡng các sửa đổi lớn từ ban soạn thảo.
Đối với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), hội nghị tập trung làm rõ 08 nhóm nội dung lớn. Các đại biểu đã tranh luận sôi nổi về việc mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự (TNHS) đối với hành vi chuẩn bị phạm tội, cũng như tính hợp lý và sức răn đe của việc mở rộng TNHS đối với pháp nhân thương mại. Trong bối cảnh công nghệ phát triển vượt bậc, các quy định bổ sung về nhóm tội phạm có tổ chức nhằm đấu tranh với tội phạm công nghệ cao, xuyên quốc gia được đánh giá là rất kịp thời. Ngoài ra, tính khoa học của việc bổ sung các tội danh mới, các hành vi mới vào cấu thành tội phạm hiện hành; việc bãi bỏ, gộp, tách tội danh; các sửa đổi về hình phạt và quy định loại trừ TNHS cũng được xem xét kỹ lưỡng dưới góc độ kỹ thuật lập pháp để đảm bảo tính khả thi.
Đối với dự thảo Bộ luật Tố tụng Hình sự (sửa đổi), 10 vấn đề lớn đã được đưa ra nghị trường. Tâm điểm chú ý thuộc về các quy định hoàn toàn mới, mang tính đột phá liên quan đến tố tụng điện tử và tài sản số - vốn là xu hướng tất yếu dưới tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Bên cạnh đó, các nội dung về thẩm quyền của cấp trưởng/cấp phó thuộc Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển trong hoạt động điều tra; thủ tục đăng ký bảo vệ quyền lợi người bị tố giác, bị hại; quy trình xử lý vật chứng; biện pháp tạm giam đảm bảo quyền con người; phong tỏa tài khoản và thủ tục tố tụng đặc thù đối với pháp nhân cũng nhận được nhiều ý kiến đa chiều nhằm bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống tư pháp.
Đối với dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), các đại biểu tập trung mổ xẻ 10 nội dung trọng tâm. Đáng chú ý là việc phân định ranh giới và thẩm quyền điều tra cụ thể về các loại tội phạm giữa các lực lượng chuyên trách gồm Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư nhằm tối ưu hóa hiệu quả phối hợp, tránh chồng chéo nhưng không bỏ lọt tội phạm. Một điểm mới tác động trực tiếp đến an ninh trật tự tại cơ sở là quy định về nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Điều tra viên trung cấp, cao cấp khi giữ chức vụ là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã cũng được phân tích thấu đáo, bên cạnh các cơ chế ủy thác điều tra và tiêu chuẩn bổ nhiệm điều tra viên.
Lãnh đạo Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng phát biểu tại Hội nghị
Bám sát thực tiễn thi hành pháp luật tại địa bàn đặc thù như thành phố Đà Nẵng, các đại biểu đã chỉ ra những điểm nghẽn, bất cập của luật hiện hành trước sự thay đổi nhanh chóng của kinh tế - xã hội.
Đóng góp ý kiến tại hội nghị, Đại tá Võ Thị Trinh, Phó Giám đốc Công an thành phố Đà Nẵng đã đưa ra các kiến nghị mang tính thực tiễn cao:
Về Bộ luật Hình sự: Kiến nghị bổ sung quy định rõ ràng về trách nhiệm quản lý, theo dõi người được hoãn chấp hành hình phạt tù. Đặc biệt, xuất phát từ tính chất đặc biệt nguy hiểm của các loại tội phạm mới, Đại tá Võ Thị Trinh đề xuất tăng mạnh khung hình phạt đối với Tội phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt nhằm tạo sức răn đe tối đa.
Về Bộ luật Tố tụng Hình sự: Đại diện lãnh đạo Công an thành phố kiến nghị quy định lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú phải được gửi ngay cho Công an cấp xã hoặc đơn vị quân đội quản lý, đồng thời làm rõ cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan để ngăn chặn triệt để tình trạng đối tượng bỏ trốn. Ngoài ra, đối với thời hạn giải quyết khiếu nại các quyết định, hành vi tố tụng, CATP kiến nghị nâng từ 07 ngày lên 14 ngày để các cơ quan tố tụng có đủ thời gian nghiên cứu hồ sơ, giải quyết chính xác các vụ việc có tính chất phức tạp.
Lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân thành phố phát biểu tại Hội nghị
Góp ý đối với Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), ông Ngô Thọ Nam - Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân thành phố đề nghị cần hoàn thiện mô hình tổ chức gắn liền với việc làm rõ cơ chế kiểm soát quyền lực và tăng cường sự giám sát chặt chẽ từ Viện kiểm sát. Đồng thời, quy định rõ giới hạn trách nhiệm xác minh ban đầu của Công an cấp xã để phân biệt với hoạt động điều tra chuyên sâu, bảo đảm tính thống nhất về thẩm quyền giữa Luật này với Bộ luật Tố tụng hình sự, từ đó nâng cao hiệu quả phối hợp và trách nhiệm giải trình giữa các cơ quan trong bối cảnh tinh gọn bộ máy.
Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Nguyễn Duy Minh ghi nhận và đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, trí tuệ cùng sự chuẩn bị kỹ lưỡng của các đại biểu. Đồng chí nhấn mạnh, những phân tích sâu sắc và kiến nghị cụ thể từ thực tiễn công tác của các chuyên gia, nhà quản lý tư pháp là cơ sở quan trọng để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật hình sự. Thay mặt Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố, đồng chí Nguyễn Duy Minh khẳng định sẽ tiếp thu các ý kiến tâm huyết này, đồng thời giao các bộ phận chuyên môn nhanh chóng tổng hợp, xây dựng báo cáo gửi các cấp có thẩm quyền và cơ quan soạn thảo xem xét, hoàn thiện các dự án luật trong kỳ họp tới.