Chi tiết tin

Công tác đầu tư, quản lý và bảo tồn các di tích được xếp hạng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Người đăng: Tổng Biên tập Ngày đăng: 10:59 | 17/11/2026 Lượt xem: 42

Sau các dấu mốc thay đổi địa giới hành chính (sắp xếp đơn vị hành chính), không gian văn hóa thành phố Đà Nẵng mở rộng và trở thành nơi giao thoa đặc biệt giữa nhiều dòng lịch sử, có sự hòa quyện sâu sắc giữa bản sắc đất Quảng truyền thống và các giá trị mang tầm quốc tế. Hệ thống di tích tại thành phố Đà Nẵng đang sở hữu quy mô đa dạng, giàu bản sắc với giá trị kinh tế - xã hội to lớn, gồm: 06 di tích quốc gia đặc biệt; 84 di tích quốc gia; 476 di tích cấp thành phố và gần 170 di tích trong danh mục kiểm kê.

Từ thực trạng hiện nay

 

Trong bối cảnh phát triển kinh tế tri thức, công nghiệp văn hóa và du lịch trải nghiệm,… di sản văn hóa được nhìn nhận không chỉ là nguồn tài nguyên tinh thần cần bảo tồn, mà còn là nguồn lực ngày càng quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và nâng cao sức cạnh tranh của địa phương. Vì vậy, cần tập trung công tác đánh giá, duy tu, bảo dưỡng, nhấn mạnh việc khai thác hợp lý các giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật, lễ hội, làng nghề và tri thức bản địa để hình thành các sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

 

 

Di tích Tháp Chăm Bằng An, phường An Thắng

 

Sau hợp nhất, Đà Nẵng có điều kiện mở rộng và kết nối các không gian văn hóa từ khu vực đô thị trung tâm ven sông Hàn, ven biển đến các vùng sinh thái, làng nghề, khu vực miền núi phía Tây và các di tích lịch sử - cách mạng, tạo điều kiện thuận lợi để hình thành một không gian văn hóa - di sản đa dạng, liên kết giữa đô thị biển, đô thị lịch sử, vùng sinh thái miền núi và các cộng đồng văn hóa truyền thống. Với vị trí trung tâm vùng Duyên hải miền Trung, kết nối thuận lợi với phố cổ Hội An, Khu đền tháp Mỹ Sơn và cố đô Huế, hội tụ nhiều lớp trầm tích văn hóa từ Chăm Pa, Đại Việt, đến thời kỳ cận đại và hiện đại như các dấu tích khảo cổ Chăm và nhiều khu vực khác, Đà Nẵng đang trở thành trung tâm kết nối các chuỗi giá trị di sản văn hóa miền Trung.

 

Di tích Bãi sậy Sông Đầm, phường Bàn Thạch.

 

Đây cũng là cơ hội để thành phố xây dựng hệ thống quy hoạch cảnh quan và kiến trúc đồng bộ hơn, bảo vệ các trục không gian đặc trưng và phát triển hình ảnh đô thị đặc sắc mang tính nhận diện, đồng thời thúc đẩy nhu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu số về quy hoạch, kiến trúc và di sản văn hóa, là điều kiện thuận lợi để Đà Nẵng phát triển mô hình quản lý đô thị thông minh gắn với bảo tồn di sản.

 

Nhìn chung, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích của thành phố hiện nay từng bước được gắn với đổi mới sản phẩm và chuyển đổi số; công tác quản lý bước đầu chuyển dịch theo hướng chủ động, thống nhất; trách nhiệm bảo vệ di sản từng bước gắn kết chặt chẽ với sự tham gia của cộng đồng chủ thể, được lồng ghép hiệu quả trong các quy hoạch, đề án, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và du lịch của từng địa phương.

 

Để có hành lang pháp lý quan trọng trong việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn cấp thành phố, chính quyền cấp xã/phường, đặc khu cũng như các tổ chức, cá nhân trực tiếp quản lý di sản, thành phố đã kịp thời ban hành Quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn thành phố Đà Nẵng tại Quyết định số 51/2026/QĐ-UBND ngày 20/5/2026. Thành phố đã phát triển ứng dụng “Một chạm đến Đà Nẵng” với chức năng quét 3D tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm và không gian động Huyền Không; hơn 500 điểm quét đã được thực hiện tại các bãi biển, danh thắng Ngũ Hành Sơn, bán đảo Sơn Trà, hai bờ sông Hàn và nhiều điểm du lịch khác. Bảo tàng Đà Nẵng đã cập nhật gần 70 di tích trên bản đồ di sản số, trong khi Mỹ Sơn số hóa hơn 1.800 hiện vật. Những hoạt động này vừa góp phần lưu trữ dữ liệu, hỗ trợ nghiên cứu và quản lý, vừa mở rộng khả năng tiếp cận di sản của người dân và du khách.

 

Công tác lập, phê duyệt, tổ chức thực hiện quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích đã được xếp hạng được quan tâm. Các di tích sau khi được xếp hạng cơ bản được xác định và khoanh vùng khu vực bảo vệ theo đúng quy định. Một số di tích đã được xây dựng tường rào, cắm mốc giới và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, tiến độ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các di tích tại nhiều địa phương còn chậm và chưa được triển khai đồng bộ.

Di tích Tượng đài Chiến thắng Thượng Đức, xã Thượng Đức.

 

Hệ thống chính sách, tiêu chuẩn, quy chuẩn và công cụ quản lý hiện nay vẫn còn khoảng trống trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của di tích gắn với phát triển đô thị hiện đại. Nguồn lực cho công tác bảo tồn di tích còn hạn chế, qua giám sát cho thấy cán bộ văn hóa cơ sở phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, trong khi công tác quản lý di tích đòi hỏi kiến thức chuyên môn, am hiểu địa bàn và sự phối hợp đồng bộ với các cơ quan liên quan. Nhằm tăng cường bảo vệ di tích, một số địa phương đã chủ động thành lập ban quản lý và các tổ bảo vệ di tích cộng đồng, phát huy vai trò người dân trong việc theo dõi hiện trạng, tuy nhiên, hoạt động của các mô hình này gặp khó khăn do kinh phí hạn hẹp. Cơ chế huy động xã hội hóa chưa thực sự hiệu quả, hấp dẫn; sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp và các tổ chức nghề nghiệp trong quản lý, bảo tồn di tích vẫn chưa được phát huy đầy đủ…

 

Đình làng Túy Loan, xã Hòa Vang

 

Đến đề xuất một số giải pháp…

 

Để nâng cao hiệu quả công tác đầu tư, quản lý và bảo tồn di tích trong giai đoạn mới, thành phố cần tăng mức bố trí ngân sách hằng năm và kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn phù hợp với quy mô, số lượng và hiện trạng hệ thống di tích sau sáp nhập; trong đó, ưu tiên phân bổ nguồn lực cho các địa phương có số lượng di tích lớn, nhiều di tích xuống cấp, có nhu cầu bảo tồn, tu bổ cấp thiết, bảo đảm phân bổ có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với nhu cầu thực tế, tránh cào bằng, dàn trải. Phấn đấu thực hiện mục tiêu bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách cho văn hóa theo Nghị quyết số 80-NQ/TW; đồng thời, dành nguồn kinh phí riêng cho các nhiệm vụ nền tảng như kiểm kê, lập hồ sơ khoa học, đo đạc, cắm mốc, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, số hóa di tích, phòng cháy, chữa cháy và phòng, chống thiên tai.

 

Bên cạnh nguồn lực đầu tư, thành phố cần sớm ban hành Quy chế quản lý Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An; nghiên cứu cơ chế, chính sách hỗ trợ người trực tiếp trông coi di tích thuộc sở hữu toàn dân; khuyến khích xã hội hóa; thành lập Quỹ Bảo tồn di sản văn hóa thành phố.

 

Nghiên cứu ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ đối với lực lượng trực tiếp quản lý, bảo vệ, trông coi di tích ở cơ sở nhằm tạo điều kiện thực hiện tốt nhiệm vụ được giao. Song song với việc phân công quản lý, cũng cần rà soát những trường hợp di tích không còn đủ tiêu chí, lập thủ tục ban hành quyết định hủy bỏ xếp hạng theo quy định của Luật Di sản Văn hóa 2024.

 

Một nhiệm vụ quan trọng khác là cần đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển công nghiệp sáng tạo dựa trên di sản. Chỉ đạo cơ quan có liên quan phối hợp với các doanh nghiệp công nghệ, trường đại học và viện nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu di sản dùng chung; thực hiện số hóa 3D di tích, hiện vật, lễ hội, tri thức dân gian và kỹ thuật nghề truyền thống. Trên nền tảng đó, thành phố cần phát triển bản đồ di sản số, vé điện tử liên thông, thuyết minh đa ngôn ngữ, bảo tàng ảo và trải nghiệm thực tế tăng cường.

 

Thành phố cần có chính sách hỗ trợ vốn, đào tạo kỹ năng kinh doanh, ngoại ngữ, truyền thông số và thiết kế sản phẩm cho các hộ dân tại làng nghề, khu phố cổ và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Một phần doanh thu từ vé tham quan, dịch vụ và sự kiện cần được tái đầu tư cho tu bổ di tích, truyền dạy nghề, hỗ trợ nghệ nhân và cải thiện môi trường sống của cộng đồng. Cùng với đó, cần có chính sách đãi ngộ để khuyến khích nhân lực tham gia lĩnh vực bảo tồn và phát huy giá trị di sản; khuyến khích sự liên kết giữa ngành văn hóa, khoa học công nghệ và giáo dục đào tạo. Từ đó, thu hút sự tham gia của thế hệ trẻ, sinh viên, học sinh vào công tác bảo tồn di sản; xây dựng một thế hệ công dân tương lai hiểu biết và yêu quý di sản.

 

Đặc biệt, cần nghiên cứu đưa nội dung di tích lịch sử văn hóa của thành phố vào môn giáo dục địa phương, phương pháp dạy học gắn với thực tế hiệu quả, nhằm tạo hứng thú học tập cho học sinh và để các em càng thêm yêu quê hương, đất nước, tự hào truyền thống, lịch sử dân tộc….

Tác giả: Trúc Linh

Các tin mới hơn:

Các tin cũ hơn:

Thông tin - Thông báo