Đoàn giám sát khảo sát thực tế tại Di tích lịch sử Nhà thờ Ngũ xã Trà Kiệu.
Di tích Thành Trà Kiệu (Đoạn thành phía Nam).
Xã Duy Xuyên có hệ thống di tích, phế tích lịch sử, văn hóa phong phú, gắn với quá trình hình thành và phát triển của quê hương, có nhiều giá trị để bảo tồn, khai thác và phát huy. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng, tạo dư địa thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch văn hóa, lịch sử, du lịch về nguồn và giáo dục truyền thống. Công tác quản lý nhà nước về di tích ngày càng được quan tâm; ý thức trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản ngày càng được nâng cao, tạo nền tảng thuận lợi cho công tác bảo tồn và khai thác giá trị di tích trong thời gian tới.
Qua giám sát, trên địa bàn xã Duy Xuyên hiện có 04 di tích được công nhận cấp Quốc gia: Khu căn cứ Đặc Khu ủy Quảng Đà, Thành Trà Kiệu, Nhà thờ tiền hiền Ngũ xã Trà Kiệu, Lăng mộ Đoàn Quý Phí; 01 di tích được chứng nhận di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia Lễ hội Bà Chiêm Sơn và 17 di tích được công nhận là di tích lịch sử cấp thành phố. Các di tích giữ vai trò quan trọng trong giáo dục truyền thống cách mạng, gìn giữ bản sắc văn hóa, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của Nhân dân và từng bước gắn với phát triển du lịch văn hóa tại địa phương.
Ông Quảng Văn Ngọc, Thành ủy viên, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố phát biểu tại buổi làm việc
Qua báo cáo của UBND xã Duy Xuyên, tính theo danh mục dự án đã và đang triển khai, tổng mức đầu tư các công trình, hạng mục đã có quyết định phê duyệt hoặc chủ trương cụ thể khoảng 9.985,685 triệu đồng; trong đó có các dự án đã hoàn thành, đang thi công và dự kiến khởi công. Ngoài ra, danh mục đề xuất đầu tư từ năm 2024 đến nay chưa thực hiện gồm 03 dự án xây dựng bia di tích với tổng nhu cầu khoảng 974,610 triệu đồng. Đến thời điểm báo cáo, một số dự án đã hoàn thành như công trình Mộ Mạc Cảnh Huống; nhiều dự án đang thi công như cải tạo, nâng cấp nhà trưng bày đón tiếp, nhà bia tưởng niệm, nhà xe, hạ tầng cảnh quan và một số hạng mục phụ trợ; cải tạo khu nhà làm việc các đồng chí lãnh đạo, bếp Hoàng Cầm và một số hạng mục phụ trợ; nâng cấp, mở rộng tuyến đường vào Khu di tích lịch sử Căn cứ Đặc khu ủy Quảng Đà; tuyến đường từ nhà ông Phú đến Dinh Bà Chiêm Sơn; nâng cấp, mở rộng tuyến đường từ xóm Hòa An đi Lăng mộ Ngọc Dung Công Chúa; nâng cấp tuyến đường từ nhà sinh hoạt văn hóa xóm Hòa An đi Lăng mộ Ngọc Dung Công Chúa.
Qua trao đổi thảo luận, thực trạng một số di tích, phế tích khảo cổ, địa điểm tín ngưỡng, địa điểm lịch sử đang nằm xen kẽ trong khu dân cư hoặc khu vực sản xuất; ranh giới quản lý ngoài thực địa chưa đồng bộ với hồ sơ; việc cắm mốc, khoanh vùng bảo vệ chưa hoàn thành đầy đủ. Đoàn giám sát đề nghị UBND xã cần tiếp tục lập danh mục ưu tiên, xác định lộ trình, thời hạn thực hiện và nguồn kinh phí để hoàn thiện hồ sơ pháp lý đất đai đối với từng di tích.
Phát biểu của đại diện lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Kết luận tại buổi làm việc, ông Quảng Văn Ngọc, Thành ủy viên, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố ghi nhận nỗ lực của địa phương trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích trên địa bàn xã thời gian qua; nhận thức về giá trị của hệ thống di tích, đặc biệt là giá trị lịch sử của Di tích Quốc gia Hòn Tàu - Di tích đặc khu Quảng Đà; địa phương đã chủ động xây dựng định hướng dài hạn nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử gắn với phát triển du lịch bền vững; đồng thời, chia sẻ những khó khăn của xã trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích trên địa bàn.